TỨ
CHÁNH CẦN
I.GIỚI
THIỆU
Trong
cuộc sống này, lúc đầu con người nỗ lực lao động để có cơm no áo ấm, sau đó họ
lại tiếp tục cố gắng lao động để có cơm ngon, áo đẹp, rồi lại cố gắng để có địa
vị, tiếng tăm... Như vậy, suốt cuộc đời con người là cả một chuỗi nỗ lực cố gắng. Tuy nhiên không phải ai cũng đạt mục đích của
mình bằng nỗ lực chân chánh, có nhiều người sống trên mồ hôi nước mắt của người
khác, làm những điều trái với pháp luật, trái với luân lý đạo đức, phản bội
nhân loại. Mặc dù trong cùng một mục đích đó lại có hai khía cạnh nỗ lực khác
nhau: sự nỗ lực có làm tổn hại đến loài hữu tình khác và sự cố gắng không có
gây đau khổ cho loài hữu tình khác, tuy nhiên cả hai nỗ lực này đều nhằm vào một
mục đích tầm thường là duy trì sự tồn tại của thân năm uẩn này cho nên đều chưa
được gọi là chánh cần, khi nào hành giả cố gắng nỗ lực với mục đích đoạn trừ
các điều ác và thành tựu các điều thiện thì mới được gọi là chánh cần, gồm có bốn
điều chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu sau.
II.NỘI
DUNG
Tứ chánh cần tức là sự nỗ lực, cố gắng, quyết tâm và
kiên trì thực hiện bốn việc là diệt trừ các việc ác đã sanh và không cho sanh
khởi các việc ác chưa sanh, làm cho sanh khởi các việc thiện chưa sanh và làm
cho tăng trưởng các việc thiện đã có: “Này
các Tỷ-kheo, có bốn chánh cần này. Thế
nào là bốn/ Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các ác, bất thiện pháp chưa
sanh, khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Ðối với các ác, bất
thiện pháp đã sanh, khởi lên ý muốn đoạn tận, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Ðối với các thiện
pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn làm cho sanh khởi, tinh cần, tinh tấn, quyết tâm, cố gắng. Ðối với các thiện
pháp đã sanh, khởi lên ý muốn làm cho an trú, không cho vong thất
(asammosàya),làm cho tăng trưởng, làm cho quảng đại, tu tập, làm cho viên mãn,
tinh cần, tinh tấn, quyết
tâm, cố gắng.”[1]
Với
người cư sĩ sống trong gia đình điều thiện đầu tiên đó là phải giữ gìn năm giới
cho thật vững chắc, giới nào chưa giữ được thì cố gắng giữ cho được, giới nào
đã giữ được rồi thì phải an trú kiên cố không để cho phạm trở lại. Tiếp theo là
thực hành bố thí cúng dường hộ trì tam bảo, học hỏi chánh pháp, giúp người khó
khăn... Đối với người xuất gia thì phải giữ giới nhiều hơn, tu tập định và tuệ,
từ bỏ các sanh y: “Có hai sự tinh cần này
rất khó thực hiện ở đời. Thế
nào là hai? Sự tinh cần của các gia chủ ở nhà với mục đích bố thí các vật dụng
như đồ ăn khất thực, các sàng tọa, các dược phẩm trị bệnh, và sự tinh cần của
các người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, với mục đích từ bỏ tất
cả sanh y. Hai sự tinh cần này, này các Tỷ kheo, rất khó thực hiện ở đời.”[2]
Tu
tập theo đạo Phật là một tiến trình hoàn thiện bản thân từ sơ thiện cho đến hậu
thiện, từ điều thiện thô cho đến điều thiện vi tế. Vì vậy, sự nỗ lực tinh cần
phải được duy trì liên tục, phải luôn chế ngự sáu căn không cho phiền não sanh
khởi, đối với tham, sân, và si đã hiện hữu phải đoạn diệt tận gốc, các pháp trợ
đạo được đức Thế tôn dạy cần phải được tu tập và các đề mục thiền định như tướng
bất tịnh, xương trắng... cần phải nắm giữ không để bị mất. Đó là chánh tính tấn
hay bốn chánh cần được giảng rộng trong kinh:
“Này các Tỷ-kheo, có bốn tinh cần này. Thế
nào là bốn? Tinh cần chế
ngự, tinh cần đoạn tận, tinh cần tu tập, tinh cần hộ trì. Và này các Tỷ-kheo,
thế
nào là tinh cần chế
ngự? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với mắt thấy sắc,không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được
chế
ngự, khiến
tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn
căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng ... mũi ngửi hương ... lưỡi nếm vị ... thâm cảm xúc ... ý nhận thức
các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế
ngự, khiến
tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn,
thực hành sự hộ trì ý căn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần chế ngự.
Và
này các Tỷ-kheo, thế
nào là tinh cần đoạn tận? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có chấp nhận dục
tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, khiến
cho không hiện hữu lại; không có chấp nhận sân tầm khởi lên... không có chấp nhận
hại tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, khiến
cho không hiện hữu lại, không có chấp nhận các ác bất thiện khởi lên, từ bỏ, tẩy
sạch, chấm dứt, khiến
cho không hiện hữu lại. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần đoạn tận.
Và
này các Tỷ-kheo, thế
nào là tinh cần tu tập? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi, y
chỉ viễn ly, y chỉ ly tham, y chỉ đoạn diệt, đưa đến xả ly; tu tập trạch pháp giác chi
... tu tập tinh tấn giác chi ... tu tập hỷ giác chi ... tu tập khinh an giác
chi ... tu tập định giác chi ... tu tập xả giác chi, y chỉ viễn ly, y chỉ ly
tham, y chỉ đoạn diệt, đưa đến
xả ly. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần tu tập.
Và
này các Tỷ-kheo, thế
nào là tinh cần hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì định tướng hiền thiện đã sanh, tướng bộ xương, tướng
trùng ăn, tướng bầm xanh, tướng đầy ứ, mủ nồng, tướng nứt nẻ, tướng phồng trướng.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tinh cần hộ trì.”[3]
Tóm
lại, nội dung của Tứ chánh cần cũng là chánh tinh tấn, chỉ sự nỗ lực tinh cần
tinh tấn tu tập các thiện pháp và đoạn trừ tất cả ác pháp. Về phương pháp thực
hành đã được đức Phật dạy trong đoạn kinh trên, chúng ta có thể y cứ vào đó mà
tu tập thì sẽ đem lại lợi ích lớn.
III.KẾT LUẬN
Trong
cuộc sống bình thường muốn có cơm ăn áo mặc thì phải nỗ lực lao động, đối với
người hành đạo cũng càng phải hết sức tinh cần tinh tấn mới thành tựu được đạo
nghiệp. Tinh cần tinh tấn cũng như người chèo thuyền ngược suối, đòi hỏi một sức
bền bĩ và liên tục, nếu chúng ta buông chèo một phút thôi thì chiếc thuyền sẽ bị
trôi xuống rất xa. Người tu tập chỉ cần một phút buông lung cũng đã rời xa
chánh đạo. Tuy nhiên, với cùng một điểm đến, người bị lạc đường càng cố gắng chạy
nhanh thì càng xa mục đích, cho nên trong khi hành giả tinh cần tinh tấn nỗ lực
tu tập trước hết cần phải làm sao để có chánh kiến. Vì chánh kiến chính là ngọn
đèn soi sáng cho hành giả khỏi bị lạc đường, dẫn đầu trên con đường Bát chánh
đưa đến đoạn diệt khổ đau. Khi đã có chánh kiến rồi hành giả có thể tự tin thực
hành bốn chánh cần đưa đến Niết-bàn được Thế tôn giảng dạy:
“Chế
ngự và
đoạn tận
Tu
tập và
hộ trì
Bốn loại tinh cần này
Ðược bà con mặt trời
Tuyên bố và thuyết giảng
Ở đời vị Tỷ-kheo
Nhiệt tình đối với
chúng
Ðạt
được diệt khổ tận.”[4]
-----------------------------------------------
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét